Başvuru formunda konuştuğun diller nasıl yazılır?

O kutuya "ileri" yazdığım gün

Bunu sana kendi hatamla anlatmak istiyorum, çünkü başka türlü pek akılda kalmıyor. İki yıl önce ilk ciddi başvurumu yaparken formda "Konuştuğunuz diller" diye bir alan vardı. Hiç düşünmeden İngilizce yazdım, yanına da "ileri" ekledim. Lisede notlarım iyiydi, dizileri altyazısız izleyebiliyordum, bu bana yeterli göründü. Başvuru formu yabancı dil kısmı o an bana formun en sıkıcı satırı gibi gelmişti. Meğer en çok özen isteyen yerlerinden biriymiş.

Birkaç ay sonra bir reklam seçmesine çağrıldım. Metin İngilizceydi, üstelik hızlı ve doğal konuşan bir karakterdi. Kamera karşısında ilk iki cümlede takıldım, aksanım da istenen gibi değildi. Kimse bana kötü davranmadı ama odadan çıkarken şunu anladım: Ben "ileri" yazmıştım, onlar da ileri seviye bekleyerek beni çağırmıştı. Hata onların değil, benimdi.

Başvuru formu yabancı dil alanında seviyeni nasıl anlatırsın?

Sonradan öğrendim ki ajanslar bu alanı süs olsun diye koymuyor. Bir yapım yabancı dilde replik, belli bir aksan ya da yurt dışında geçen bir sahne için oyuncu aradığında cast ekibi aramayı çoğu zaman bu bilgiye bakarak daraltıyor. Yani o satıra yazdığın şey seni bir listeye sokabiliyor ya da dışarıda bırakabiliyor.

Şimdi kullandığım yöntem basit. Her dilin yanına tek kelime yerine kısa bir açıklama yazıyorum. "İngilizce, ileri" yerine artık şöyle bir şey yazıyorum: "İngilizce, rahat konuşurum, ezber metni akıcı söylerim, doğaçlamada zorlanırım." Formda serbest metin alanı yoksa da en azından seviyeyi dürüstçe seçiyorum. Elinde bir dil sertifikası varsa onu da belirtebilirsin ama bence asıl önemli olan, o dilde kamera önünde neler yapabildiğini anlatmak.

Kendime sorduğum sorular şunlar oldu, belki sana da işe yarar:

• Bu dilde hazırlanmadan iki dakika konuşabilir miyim?
• Bir gün önce metin verilse, ana dilimdeymiş gibi doğal söyleyebilir miyim?
• Karşımdaki oyuncu doğaçlama yaparsa ona cevap verebilir miyim?

Üçüne de rahatça evet diyorsan gönül rahatlığıyla "ileri" yaz. Biri bile seni tereddüde düşürüyorsa bir alt seviye daha doğru olur. İnan bana, seçmede beklentinin altında kalmaktansa beklentinin üstüne çıkmak çok daha iyi hissettiriyor.

Lehçe ve aksan da bir dil bilgisi sayılır

Bunu bana bir arkadaşım söyledi ve gerçekten aklıma gelmemişti. Formda yalnız yabancı dilleri yazmak zorunda değilsin. Ailen başka bir bölgedense ve o yörenin ağzını doğal biçimde konuşabiliyorsan, bunu da belirtmek işine yarayabilir. Dizilerde ve filmlerde belli bir şiveyle konuşan karakterler sık aranıyor. Bu şiveyi sonradan taklit eden oyuncu ile içinde büyümüş oyuncu arasındaki farkı dinleyen kişi çoğu zaman ilk cümlede anlıyor.

Aynı şey evde konuşulan diller için de geçerli. Kürtçe, Arapça, Lazca, Boşnakça ya da başka bir dili ailenden duyarak öğrendiysen, okulda öğrenmedin diye onu küçümseme. Ben anneannemin konuştuğu dili uzun süre yazmadım, "doğru dürüst bilmiyorum" diye düşünüyordum. Oysa anlıyordum, günlük bir konuşmayı da sürdürebiliyordum. Formda bunu "anlarım, günlük konuşurum, yazamam" diye belirtmek hem dürüst hem de kullanışlı bir bilgi.

Bir dili konuşmakla o dilde oynamak aynı şey değil

Bunu da zor yoldan öğrendim. Tatilde turistlerle rahatça sohbet edebilmek, o dilde bir sahneyi oynayabileceğin anlamına gelmiyor. Oyunculukta duygu, ritim ve vurgu işin içine giriyor. Kendi dilinde ağlarken kolayca söylediğin bir cümleyi yabancı dilde söylediğinde, kafan kelimelerle meşgul olduğu için duygu kayabiliyor.

O yüzden dili yazarken mümkünse o dilde oyunculuk deneyimin olup olmadığını da ayrıca belirtmeni öneririm. Okulda İngilizce bir oyunda rol aldıysan ya da kısa bir projede yabancı dilde birkaç replik söylediysen bunu not et. Ajansın seni uygun seçmelere yönlendirebilmesi için bu ayrıntı çoğu zaman tek bir seviye kelimesinden daha çok şey anlatıyor.

Formu göndermeden önce son bir bakış

Ben artık her başvurudan önce dil kısmını yüksek sesle okuyorum, sanki biri karşımda oturup "Hadi göster bakalım" diyecekmiş gibi. Yazdığım her dil için o an birkaç cümle kurabiliyor muyum, deniyorum. Kuramıyorsam seviyeyi düşürüyorum, hiç utanmadan.

Bir de şunu fark ettim: Başvuru formu yabancı dil alanına yazdığın şey kalıcı değil, senin dilin değiştikçe o da değişmeli. Kurs aldıysan, bir süre yurt dışında kaldıysan ya da tam tersine uzun zamandır hiç konuşmadıysan, kayıtlı olduğun ajanstaki bilgileri güncelle. Ben fotoğraflarımı yenilerken dil kısmına da bir göz atıyorum, böylece ikisi birlikte aklımda kalıyor.

Henüz bir ajansa kayıtlı değilsen ve formu ilk kez dolduracaksan acele etme. Dil kısmını en sona bırak, diğer her şeyi yazdıktan sonra sakin kafayla ona dön. Hazır hissettiğinde başvuru formunu buradan doldurabilirsin. Az ama doğru yazılmış bir dil bilgisi, abartılmış uzun bir listeden çok daha fazla güven veriyor. En azından iki yılda benim gördüğüm bu.