Dönem dizilerinde takı ve aksesuar nasıl kullanılır

Küçücük bir çelik halka, bütün kostümün kurduğu görüntüyü bozabilir. Dönem dizilerinde takı ve aksesuar kontrolü bu yüzden yalnız iri kolyelere, gösterişli yüzüklere bakılarak yapılmaz. Kostüm karavanının önünde hazır bekleyen oyuncunun kulağında kendi küpesi, parmağında alyansı kalmış olabilir. Sahne geçmişte geçiyorsa bunların hikâyeye ve kostüme uygunluğu kontrol edilir. Oyuncunun alışıp fark etmediği ayrıntıyı kamera yakalar. Biz de oyuncuyu sete çağırmadan önce kostüm ekibiyle bu küçük kontrollerin tamamlanmasını bekleriz.

Ben reji asistanıyım. Rejiyi setin trafik polisi gibi düşünebilirsin: hangi sahne ne zaman çekilecek, kim nerede duracak, kim hazır, kim değil. Dönem dizilerinde günümün ciddi bir kısmı dönem takı aksesuar işleriyle geçer. Çünkü küçük bir yüzük, yanlış bir saat ya da unutulan bir küpe bütün sahneyi yeniden çektirebilir. Aşağıdakiler sahada öğrendiklerim. Kısa kısa.

Kendi takın sete girmez

İlk kural basit. Kendi takılarını evde bırak ya da sete geldiğinde çıkar. Alyans, kolye, akıllı saat, piercing, ince bileklik, hepsi.

Neden? Dönem dizisinde her obje bir zamanı anlatır. Bugünün bir saati, bir ekran ya da modern bir taş kesimi izleyicinin gözüne takılır. Kamera yakın plan çektiğinde (yani yüzü ya da eli kadrajı dolduracak kadar yakın) en küçük ayrıntı bile görünür.

Çıkaramadığın bir şey varsa söyle. Yüzük parmağa oturmuş olabilir, yeni yapılmış bir piercing olabilir. Bunu seçmede ya da ilk kostüm provasında anlat. Gizleme. Makyaj ekibi bant ya da kapatıcıyla çözüm bulabilir, kostüm ekibi eldiven önerebilir. Sabah altıda sürpriz olmasın yeter.

Teslim alırken kontrol et

Takılar sana kostüm sorumlusundan gelir. Kostüm sorumlusu, karakterinin giydiği her şeyi hazırlayan ve takip eden kişidir. Eline bir kutu ya da küçük bir torba verir.

O an şunu yap: içine bak. Kaç parça var, say. Küpe tek mi çift mi, bilezik kaç tane, broş nereye takılacak, sor. Kırık, gevşek, eksik bir şey görürsen hemen söyle. Çekim ortasında kopan bir kolye zinciri yarım saat kaybettirir.

Birçok sette dönem takı aksesuar parçaları kiralıktır ya da özel olarak yapılmıştır. Bazıları gerçekten eski parçalardır. Yani pahalı, kırılgan ve yerine konması zor. Sana teslim edildiği andan geri verene kadar o parçadan sen sorumlusun gibi davran. Molada masaya bırakıp gitme. Cebine koyacaksan sor; bazı parçalar cepte çizilir.

Dünkü küpe bugün de aynı kulakta

Sette en sık duyacağın kelimelerden biri devamlılık. Bazıları rakor der. Anlamı şu: bir sahne parça parça, bazen günler arayla çekilir. Ekranda ise tek parça görünür. Sahnenin başında sol bilekte olan bilezik ortasında sağ bileğe geçmişse izleyici bunu yakalar.

Devamlılık için genelde ekipte biri fotoğraf çeker. Sen de kendi aklında küçük bir liste tut:

• Yüzük hangi elde, hangi parmakta?
• Kolye kıyafetin içinde mi, dışında mı?
• Saat zinciri yelekte hangi düğmeye bağlı?
• Eldiven elde giyili mi, yoksa elde tutuluyor mu?
• Şapkadaki iğne hangi tarafta?

Sahne içinde bir takıyla oynadıysan, mesela konuşurken yüzüğü çevirdiysen, bunu her tekrarda aynı yerde yapmaya çalış. Kurguda (yani çekilen görüntülerin birleştirildiği aşamada) farklı çekimler yan yana gelir. Senin hareketin tutarlıysa kurgucunun işi kolaylaşır, sahne de temiz akar.

Dönem takı aksesuar ile ne yapacağını bil

Takı sadece süs değil. Dönem dizilerinde aksesuar karakterin sınıfını, yaşını, ruh hâlini söyler. Bunu bilen oyuncu aksesuarı oyuna katar.

Elinde bir şey varsa prova et

Yelpaze, baston, şemsiye, tespih, köstekli saat, mendil. Bunlar elinle oynayacağın şeyler. Kostüm provasında ya da setteki ilk provada mutlaka elinde dene. Yelpaze nasıl açılıyor, saatin kapağı kolay mı kalkıyor, baston boyuna uygun mu? Kamera önünde ilk kez açmaya çalıştığın kapak takılırsa o çekim gider.

Dönemin bedenini taşı

Ağır bir kolye boynu dikleştirir. Uzun eldiven elini rahat kullanmanı engeller. Bunlarla savaşma, bunları kullan. O dönemin insanları da bu eşyalarla yaşıyordu; hareketleri buna göre şekillenmişti. Yönetmen ya da dönem danışmanı bir el hareketini, bir selam biçimini gösterirse not al.

Abartma

Takıyla sürekli oynamak dikkati dağıtır. Sahnede bir şey anlatıyorsa kullan, anlatmıyorsa rahat bırak.

Takının teknik huyları

Kamerayla, sesle ve ışıkla ilgili birkaç pratik not:

Ses. Üst üste takılan bilezikler şıngırdar. Göğse takılan yaka mikrofonuna kolye sürtünürse kayıt bozulur. Ses ekibi uyarırsa bileziği bantlamaları ya da yerini değiştirmeleri için bekle, kendi başına çıkarma.

Işık. Parlak taş ya da cilalı metal ışığı yansıtır. Bazen istenen budur, bazen değil. Görüntü ekibi bir parçayı matlaştırmak isteyebilir. Parça kostüm ekibinin sorumluluğunda; onlara haber verildiğinden emin ol.

Hareket. Koşma, düşme, boğuşma gibi sahnelerde takı tehlikeli olabilir. Uzun küpe bir yere takılır, sivri broş batar. Böyle bir sahne varsa provada söyle; çoğu zaman yumuşak bir kopya parça hazırlanır.

Gün bitince

Paket dendi mi, yani o günün çekimi bitti mi, ilk iş takıları teslim etmek. Kostümü çıkarmadan önce takıları çıkar, sayarak teslim et. Bir şey kayıpsa saklama, hemen söyle. Erken söylenen kayıp çoğu zaman bulunur; ertesi sabah söylenen kayıp genelde bulunmaz.

Ertesi gün aynı sahnenin devamı çekilecekse devamlılık fotoğrafına bir kez daha bak. Emin olmadığın bir detay varsa sabah kostüm ekibine sor. Sormak kimseyi yormaz. Yanlış takılmış bir küpe yüzünden yarım günü yeniden çekmek herkesi yorar.

Son bir not. Dönem dizisine ilk kez giriyorsan merak et. Kostüm ekibine parçanın hikâyesini sor: hangi döneme ait, kim takardı, nasıl takılırdı. Bu bilgi karakterine bir şey katar, ekip de ilgini sever.