El dublörlüğü nedir, parça dublörü nasıl çalışır

Masama oturan biri ellerini uzatıp 'Bunlarla bir şey olur mu?' diye sorduğunda artık şaşırmıyorum. Kariyer danışmanlığı yaptığım yıllarda bu soruyu farklı yaşlarda, farklı mesleklerden insanlardan duydum. Bir piyano öğretmeni, bir eczacı, çocukları büyüdükten sonra kendine yeni bir alan arayan bir anne. Hepsinin ortak noktası, birinin onlara ellerinin reklamda oynayacak kadar güzel olduğunu söylemiş olmasıydı. Burada el dublörlüğü konusunda bu insanlarla nasıl bir plan kurduğumu ve hangi sırayla ilerlediğimizi anlatacağım.

El dublörlüğü sette tam olarak ne demek?

İlk görüşmeye her zaman tanımla başlarım, çünkü beklenti yanlış kurulursa plan da yanlış kurulur. Parça dublörü, kameranın vücudun yalnızca bir bölümünü yakından gösterdiği çekimlerde asıl oyuncunun ya da modelin yerine geçen kişidir. El dublörlüğü bunun en sık karşılaşılan türü. Bir dizide başrolün mektup yazdığı yakın plan, bir reklamda kahve fincanını kaldıran el, bir yemek videosunda hamuru yoğuran parmaklar. Yüz görünmez; görünen yalnızca el ve onun hareketidir.

Peki bunu neden asıl oyuncu yapmıyor? Bazen oyuncunun o gün başka sahneleri vardır ve yakın planlar ayrı bir ekiple çekilir. Bazen ürün çekimi o kadar yakın ve detaylıdır ki pürüzsüz, sakin, uzun süre kıpırdamadan durabilen bir el gerekir. Bazen de oyuncunun elinde görünmesi istenmeyen bir dövme ya da yara izi vardır. Danışanlarıma bunu anlatırken bir şeyin altını çizerim: aranan şey en güzel el değil, sahneye ve asıl oyuncuya uyan el. Ten rengi, elin büyüklüğü, parmakların yapısı oyuncuyla uyumlu olmalı ki izleyici geçişi fark etmesin.

İlk dört hafta, ellerin bakım takvimi

Planın ilk ayını tamamen hazırlığa ayırırız. Bir danışanım vardı, ona burada Nazlı diyeyim (gerçek adı değil). İlk görüşmede hemen başvurmak istiyordu. Ellerine baktığımızda tırnak etlerinde kesikler, parmak boğumlarında kuruluk gördük. O haliyle fotoğraf çektirse kamera bunların hepsini büyütecekti. Ona şu takvimi verdim:

• Birinci hafta: her akşam nemlendirme, tırnak etlerine bakım yağı, bulaşık ve temizlikte eldiven.
• İkinci hafta: tırnakları kısa, düz ve eşit uzunlukta tutmak, ojeyi tamamen bırakmak.
• Üçüncü hafta: dışarıda ellerin güneşten korunması, ten renginde dalgalanma olmasın diye.
• Dördüncü hafta: aynanın karşısında el hareketleri çalışmak; bir bardağı, bir kalemi, bir telefonu yavaş ve titremeden tutmak.

Son madde genelde küçümsenir. Oysa sette en çok zorlanacağınız şey, bir ürünü saniyeler boyunca oynatmadan ve parmak uçlarını germeden tutmak olacak. Nazlı bunu ilk denediğinde elinin hafifçe titrediğini gördü ve çalışmanın neden gerekli olduğunu ancak o zaman kabullendi.

Dosya için az ama doğru görüntü

Bakım ayı bittiğinde ikinci aşamaya, portfolyoya geçeriz. Burada amaç süslü fotoğraflar değil, elin olduğu gibi görünmesi. Gün ışığında, sade bir zeminde, ojesiz ve takısız çekilmiş kareler isterim: elin üstü, avucu, yandan görünüşü, parmaklar açık ve kapalı. Bunlara kısa bir video eklemenizi de öneririm. Bir fincanı kaldırıp bırakmak, bir kitabın sayfasını çevirmek gibi basit hareketler yeter. Cast ekipleri elin hareket halinde nasıl durduğunu görmek ister.

Ölçüleri de dosyaya ekleriz. Yüzük ölçüsü, eldiven bedeni gibi bilgiler özellikle takı ve aksesuar işlerinde eşleştirmeyi kolaylaştırır. Ayak ya da bacak modelliği düşünen danışanlarımla da aynı mantıkla ilerleriz; ayakkabı numarası, ayağın üstten ve yandan fotoğrafları gibi.

Dosya hazır olduğunda parça modelliğiyle de ilgilenen bir ajansa başvurmak mantıklı olur. Hazırsan başvuru formunu buradan doldurabilirsin; formda el ya da parça modelliğiyle ilgilendiğini açıkça yazmayı unutma.

Setteki ilk gün nasıl geçer

Danışanlarımın ilk setten döndüklerinde anlattıkları birbirine çok benzer. Uzun bekleme, kısa ama tekrar tekrar çekilen planlar, her seferinde yeniden ayarlanan ışık. Bir ürünün kapağını açma hareketi, ışık ya da kamera açısı yüzünden defalarca çekilebilir. Bu sırada elin pozisyonunu, ürünü hangi parmakla tuttuğunuzu hatırlamanız gerekir ki kurgu sırasında görüntüler birbirine uysun.

Bir oyuncunun dublörlüğünü yapıyorsanız işin bir de taklit tarafı var. Oyuncu kalemi nasıl tutuyor, yüzük takıyor mu, tırnakları nasıl? Bunlara dikkat edilir; çoğu zaman makyaj ekibi elinizi oyuncunun ten rengine yaklaştırır. Kendi tarzınızı değil, karakterin elini oynarsınız.

Bir danışanım ilk setinde, beklerken kahve bardağını sıkıca tuttuğu için parmaklarında kızarıklık oluştuğunu anlatmıştı. Küçük bir ayrıntı gibi görünüyor ama yakın planda o kızarıklık seçilir. O günden sonra beklerken ellerini gevşek tutmayı, ağır çanta taşımamayı alışkanlık haline getirdi.

Önümüzdeki üç ay için yapılacaklar

Görüşmenin sonunda her danışanıma yazılı bir plan bırakırım. El dublörlüğü için kabaca şöyle görünür:

1. Birinci ay: bakım rutini ve hareket çalışması, her gün kısa süre de olsa.
2. İkinci ay: fotoğraf ve video dosyasını hazırlamak, ölçüleri not etmek, ajans başvurusunu yapmak.
3. Üçüncü ay: çağrıya hazır olmak; elleri riskli işlerden korumak, set çantasında el kremi, eldiven ve tırnak törpüsü bulundurmak.

Bu planın hiçbir aşaması iş garantisi değil. Parça modelliği talebi dönemden döneme değişen, sabır isteyen bir alan. Ama elleri hazır, dosyası düzgün ve sette ne beklendiğini bilen biri, çağrıldığında işi yarım bırakmaz. Danışanlarımdan beklediğim de tam olarak bu: telefon çaldığında hazır olmak.