Kırtasiye ve okul ürünü kataloglarında çocuk model

Eşim telefonu uzattığında ekranda kısa bir ilan vardı: bir kırtasiye markasının okula dönüş kataloğu için çocuk aranıyordu. Kızımız Ece (adını değiştirdim) dokuz yaşında, kameradan çekinmeyen bir çocuk. Eşim heyecanlıydı, ben değildim. Aklımda tek bir kelime vardı: dolandırıcılık. Ama kestirip atmak yerine oturup sorularımı yazdım ve tek tek cevap aradım. Çocuk katalog modeli olma fikrine benim gibi kuşkuyla bakan velilere bu sorular belki işe yarar.

Çocuk katalog modeli tam olarak ne yapıyor?

İlk merak ettiğim buydu. Öğrendiğim kadarıyla bu kataloglarda çocuk, ürünün yanında doğal bir an yaşıyor: defter açıyor, kalem tutuyor, sırt çantasını takıyor, bir masada resim yapıyor. Çekim çoğu zaman stüdyoda, beyaz fonda ya da sınıf görünümlü bir dekorda yapılıyor. Kıyafetler genelde stilistin hazırladığı sade parçalar. Yani bir film setinin karmaşasından çok, birkaç saat süren düzenli bir fotoğraf çekimi.

Bu içimi tamamen rahatlatmadı ama işi somutlaştırdı. Neyin çekileceğini bilmek, bir şeyin yanlış gittiğini fark etmeyi de kolaylaştırıyor. Çekim konusunun, kıyafetlerin ve sürenin bana yazılı olarak bildirilmesini bekledim ve öyle de oldu.

Benden para istenirse ne yapmalıyım?

Asıl korkum buydu. Konuştuğum deneyimli veliler aynı şeyi söyledi: biri çocuğunuza rol ya da iş garantisi karşılığında para istiyorsa durun. Kimse size belli bir işi satamaz; müşteri kendi aradığı çocuğu kendisi seçer.

Fotoğraf, kayıt ya da eğitim gibi adlarla istenen ücretlerde de ne için ödediğinizi yazılı olarak sormak hakkınız. Başvuruyu ücretsiz kabul eden, telefonla çekilmiş doğal fotoğraflarla başlayan ajanslar da var. Ben kararımı verirken şuna baktım: bu kurum bana bir şey satmaya mı çalışıyor, yoksa çocuğumu müşterilere tanıtmaya mı?

Okul ne olacak?

Bana söylenene göre bu tür kataloglar çoğunlukla okula dönüş döneminden önce çekiliyor ve bu sıklıkla yaz tatiline denk geliyor; ama bu bir kural değil. Ben baştan net konuştum: ders saatine denk gelen bir çekim varsa önce bize sorulacak, kabul etmezsek kızım gitmeyecek. Ajans bunu sorun etmedi. Etseydi, o da bir cevap olurdu.

Dinlenme de önemli. Dokuz yaşında bir çocuğun saatlerce aynı pozda durması beklenemez. Çekim süresinin, ara ve yemek saatlerinin önceden söylenmesini istedim. Çocuk yorulduğunda ya da istemediğinde çekimin durabileceğini duymak benim için belirleyiciydi.

Sette kızımın yanında olabilecek miyim?

Bu benim pazarlığa kapalı şartımdı ve öğrendim ki ciddi ekipler için de öyle. Çocuk çekimlerinde velinin sette, çocuğu görebileceği bir yerde bulunması bekleniyor. Kıyafet değişimi için ayrı ve kapalı bir alan olmalı, çocuk orada bir yabancıyla yalnız bırakılmamalı. Bizim çekimde Ece'nin kıyafetlerini annesi değiştirdi.

Bir de Ece'nin kendisine sordum. İsteyip istemediğini, sıkılırsa ne yapacağını konuştuk. Velinin rızası kağıtta yazar, ama çocuğun gönlü kağıtta yazmaz. Ece gitmek istemeseydi, imza atılmış olsa bile gitmeyecekti.

Fotoğraflar nerede ve ne kadar süre kullanılacak?

Bu kısmı çoğu veli atlıyor. Katalog yalnızca basılı mı olacak, markanın sitesinde, mağazalarda, sosyal medyada da kullanılacak mı? Ne kadar süreyle? Bunların sözleşmede yazmasını istedim. Ödemenin ne zaman ve kime yapılacağı da aynı belgedeydi; sözleşmede yazan takvime göre, veli hesabına yapılacaktı. Rakam vermeyeceğim çünkü her işte değişiyor. Ama görsellerin nerede ve ne kadar süre kullanılacağını bilmek, teklifin adil olup olmadığını anlamanın en sağlam yolu.

Peki sonunda ne yaptık?

Başvurduk. Ece ilk seçmeye gitti ve seçilmedi. Biraz üzüldü, sonra dondurmasını yerken unuttu. Bir süre sonra başka bir katalog için yeniden çağrıldı ve bu kez çekime katıldı. Ben bütün gün oradaydım, epey sıkıldım, iki kahve içtim ve kızımın keyifle defter karıştırmasını izledim.

Kuşkumdan vazgeçmedim, yalnızca onu doğru sorulara yönlendirdim. Çocuk katalog modeli olmak bir çocuk için eğlenceli bir deneyim olabilir; yeter ki parayı, zamanı ve çocuğun kendisini koruyan sorular baştan sorulsun ve cevapları yazılı olsun.