Hemen karar ver baskısı yapan cast tekliflerine dikkat

Parmağım ödeme ekranının üzerinde durdu, sonra telefonu masaya bıraktım. Oğlum yedi yaşındaydı; fotoğrafını bir ilanda gördüğünü söyleyen nazik bir kadın, reklam için onu istediklerini anlatmıştı. Parayı göndermedim, ertesi gün numaraya ulaşamadım. İki çocuğumla setlere gidip düzgün ajanslarla çalışınca o konuşmaya başka türlü baktım. Hemen karar ver baskısı yapan cast teklifleri hakkında benim de yanlış bildiklerim vardı. Aklıma takılan söz hep aynıydı: “Kayıt ücretini bu akşam yatırmazsanız yer başka çocuğa gider.”

İyi fırsat bekletmez, düşünürsen kaçar

Bu cümleyi o akşam kafamda defalarca tekrarladım. Gerçekte işler böyle yürümüyor. Evet, setlerin takvimi sıkışık olabilir. Bir reklam için çağrı bir gün önce gelebilir, ajans size hızlıca dönüş yapmanızı isteyebilir. Ama acele ettikleri şey sizin müsaitliğinizdir, paranız değil. Yarın saat onda çocuğunuz gelebilir mi diye sorulur. Bu akşam yatırmazsanız rol gider denmez.

Sonradan çalıştığımız ajanslarda en çok dikkatimi çeken şey, hiçbirinin beni sözleşme imzalamaya ya da ödeme yapmaya zorlamamasıydı. Sözleşmeyi eve götürüp okumamı, eşimle konuşmamı, isterse bir avukata göstermemi normal karşıladılar. Bir teklifin karşı tarafa düşünme payı bırakmaması başlı başına bir uyarıdır. Bekleyemeyen bir teklif çoğu zaman sorgulanmaktan korkan bir tekliftir.

Kayıt için hemen ödeme yapmak işin olağan parçası

Bunu çok duydum: Herkes ödüyor, böyle başlanıyor. Çalıştığımız ajansların hiçbiri bize bir rolü para karşılığında vaat etmedi. Ajanslar kazancını, yönlendirdikleri işten aldıkları komisyonla elde eder. Bazı yerler fotoğraf çekimi, eğitim gibi ek hizmetler sunabilir. Bu tek başına kötü değil. Ama bu hizmetin ne olduğu, ne kadar tuttuğu, isteğe bağlı olup olmadığı yazılı olarak önünüzde durmalı. Bir de ödemeyi alanın kim olduğuna bakın. Bir şirket adına hesap mı, yoksa bir şahıs hesabı mı?

Para istenip de karşılığında yalnız sözlü vaatler veriliyorsa, üstelik bu bir saat sınırıyla birleşmişse, işte o zaman durun. Ben artık kendime basit bir kural koydum: Aynı gün içinde, tek bir telefon görüşmesi üzerine hiçbir ödeme yapmam.

Tanınmış bir yapımın adı geçiyorsa endişeye gerek yok

Arayanlar sık sık bilinen bir diziden, büyük bir markanın reklamından söz eder. Ben de bunu duyunca gevşemiştim. Oysa bir yapımın adını söylemek kimsenin elinde değildir ki? Herkes söyleyebilir. Kontrol etmenin yolu, ajansın kendisini doğrulamak. Bir ofis adresi var mı, oraya gidip görüşebiliyor musunuz? Şirket bilgileri açık mı? Uzun süredir çalışan başka velilerle konuşabiliyor musunuz?

Küçük kızım sekiz yaşındayken bir gündüz kuşağı dizisinde birkaç sahnede oynadı. O süreçte ajansla ilk görüşmemiz ofislerindeydi. Çay içtik, sözleşmeyi madde madde anlattılar, sorularımı yazıp götürmemi istediler. Bir yapımın adı değil, bu sıradan ve şeffaf süreç bana güven verdi.

Çocuğun fotoğrafını göndermekten zarar gelmez

İlk zamanlarda çocuklarımın fotoğraflarını, istenen her yere gönderiyordum. Sonradan düşündüm: Bu fotoğraflar kimin elinde, nerede saklanıyor, ne için kullanılıyor? Bir şüpheli cast teklifi bazen paranın değil, fotoğrafın ya da kişisel bilginin peşindedir. Çocuğunuzun okulunu, ev adresinizi, günlük düzeninizi sormaya başlayan bir mesaj gördüğünüzde dikkatli olun.

Artık şöyle yapıyorum: Fotoğrafları yalnız kimliğini doğruladığım ajanslara gönderiyorum, mümkünse onların resmi başvuru formu üzerinden. Mayo ya da iç giyim fotoğrafı isteyen, çocuğumla yalnız görüşmek isteyen, seçmenin adresini son dakikaya kadar vermeyen yerlerle konuşmayı orada kesiyorum. Düzgün bir sette veli her zaman çocuğun yanındadır. Kimse sizi kapının dışında bekletmez.

Şüpheli cast teklifi ilk bakışta belli olur

Keşke öyle olsaydı. Benim aldığım ilk telefon gayet profesyoneldi. Kadın sektörün dilini biliyordu, çekim günlerinden, kostüm provasından söz ediyordu. Kötü yazılmış bir mesaj ya da garip bir e-posta adresi sizi uyarır, ama iyi kurgulanmış bir şüpheli cast teklifi her yönüyle gerçek gibi görünebilir. Bu yüzden dikkat edilecek şey görüntü değil, davranış.

Benim uyarı listem şöyle:

• Karar için çok kısa bir süre veriliyor.
• Önce ödeme, sonra ayrıntı isteniyor.
• Yazılı belge vermekten kaçınılıyor.
• Ofis ya da yüz yüze görüşme ertelenip duruyor.
• Rol, kazanç ya da ünlü olma garantisi veriliyor.

Bunlardan ikisi bir aradaysa telefonu kapatıyorum. Kibarca, ama net.

Şimdi bir teklif geldiğinde ne yapıyorum

Önce teşekkür ediyorum ve kendime bir gün tanıyorum. Ajansın adını, adresini, yetkili kişiyi not alıyorum. Ertesi gün kendim arıyorum, telefonda bana verilen numaradan değil, ajansın herkese açık iletişim bilgilerinden. Sözleşme varsa evde, sakin kafayla okuyorum. Çocuklarıma da bir şey söylemeden önce bu kontrolleri bitiriyorum, çünkü heveslendirip hayal kırıklığına uğratmak istemiyorum. O akşamki telefonu hâlâ hatırlıyorum ve biliyorum ki gerçek bir teklif bir gün beklemekle kaybolmaz.