Çocuk oyuncunun çekim günü nasıl planlanır

Bir okul sahnesinde koridordan geçen velilerden biriydim, yani figürandım. Sahnenin asıl yükü sekiz yaşında bir kızın omzundaydı; ona burada Defne diyelim. O gün bir şey dikkatimi çekti. Defne'nin sahneleri sabahın ilk saatlerine konmuştu. Öğleden sonra annesiyle birlikte setten ayrıldı, biz yetişkinler ise akşama kadar kaldık. Bunun bir tesadüf olmadığını sonradan anladım. Çocuk oyuncu çekim günü, yetişkinlerinkinden farklı bir mantıkla planlanıyor, en azından öyle planlanmalı. Yıllar içinde figüranlıktan küçük rollere geçtim ve birkaç kez çocuk oyuncularla aynı sahneyi paylaştım. Velilerin bana sorduğu soruları gördüklerimle cevaplamaya çalışacağım. Uzman değilim, sadece seti çok yakından görmüş biriyim.

Çekimden önceki günler

Çekim gününü kim planlıyor?

Günün planını reji ekibi hazırlıyor. Hangi sahnenin hangi saatte çekileceğine yönetmen ve yapımla birlikte karar veriyorlar. Setinde çocuk oyuncu varsa işin içine ek kurallar giriyor. Çocukların çalışma süresi ve dinlenme aralarıyla ilgili yasal düzenlemeler var, yapımların da kendi kuralları oluyor. İyi işleyen setlerde çocuğun sahneleri mümkün olduğunca bir araya toplanıyor ve günün erken saatlerine konuyor ki çocuk gereksiz yere beklemesin.

Veli olarak bu planın size gelmesini beklemek zorunda değilsiniz, sorabilirsiniz. Ajansınız aracılığıyla çağrı saatini, tahminen kaç sahne çekileceğini, mekânın neresi olduğunu ve kostümün yapımdan gelip gelmeyeceğini öğrenin. Çocuğun çalışma süresiyle ilgili kuralları da yazılı olarak isteyin. Sözleşmeyi siz imzalıyorsunuz, rızayı da siz veriyorsunuz. Bilmek en doğal hakkınız.

Okul ile çekim çakışırsa ne oluyor?

Velilerin en çok sorduğu soru bu ve bence cevabı net: okul önce gelir. Çocuğun eğitim hakkı bir sahneden daha önemli. Bazı yapımlar çocuk sahnelerini hafta sonuna ya da tatil dönemlerine denk getirmeye çalışıyor, ama bu her zaman mümkün olmuyor. Çekim okul saatine denk geliyorsa önce okulun devamsızlık kurallarını öğrenin ve öğretmenle konuşun. Sınav haftasında ya da çocuğun zorlandığı bir dönemde teklifi geri çevirmek tamamen normal. Bunu yapan veliler tanıdım, ajansları da durumu anlayışla karşıladı.

Bir gece önce neler hazırlanmalı?

En önemlisi uyku. Çağrı saati erkense çocuk erken yatmalı. Sabahın yedisinde sette uykulu bir çocuk kimseye iyi gelmiyor, en çok da çocuğun kendisine. Metin varsa akşam kısa bir tekrar yeter, zorlamayın. Çantaya yedek kıyafet, su, sevdiği bir atıştırmalık, bir kitap, boyama defteri ya da kart oyunu koyun. Alerjisi, düzenli kullandığı bir ilacı ya da yemek hassasiyeti varsa bunu önceden yapıma bildirin. Yapımlar genelde yemek veriyor, ama çocuğun ne yiyebileceğini en iyi siz biliyorsunuz.

Çocuk oyuncu çekim günü sette nasıl geçiyor?

Çocuk sette kaç saat kalır?

Çocuk oyuncu çekim günü ne kadar sürer sorusuna tek bir rakamla cevap veremem. Süre çocuğun yaşına, yasal düzenlemelere ve projenin yapısına göre değişiyor. Söyleyebileceğim şu: çocuğun sette kalma süresinin ve dinlenme aralarının bir sınırı var ve bu sınıra uyulmalı. Sahnesi biten bir çocuğu, belki ihtiyaç olur diye sette tutmak doğru değil. Defne'nin olduğu gün reji asistanı, çocuğun son sahnesi biter bitmez annesine gidebileceklerini söylemişti. Bunu her sette görmedim. Görmediğiniz yerde sormak sizin hakkınız.

Veli her an yanında olabilir mi?

Olmalı. Çekim sırasında kameranın görmediği bir yerde, çoğu zaman monitörün yakınında durursunuz. Makyaj, kostüm değişimi ve bekleme sırasında da çocuğunuzun yanında olursunuz. Set ne kadar güvenli görünürse görünsün, çocuğu ekipten birine emanet edip uzaklaşmak iyi bir fikir değil. Gördüğüm en sakin çocuklar, annesinin ya da babasının nerede olduğunu her an bilen çocuklardı. Sahneden çıkınca gözleriyle velilerini arıyor, buluyor ve rahatlıyorlardı.

Bekleme saatleri nasıl geçer?

Setin en uzun kısmı beklemek ve bu, çocuklar için en zor kısım. Küçük bir rolde annesini oynadığım yedi yaşında bir çocuk vardı; ona da Kerem diyelim. Işık kurulurken, plan değişirken saatlerce beklememiz gerekti. Babası yanında bir boyama kitabı ve kart oyunu getirmişti. Ben de aralarda onlarla oynadım ve o sırada sahneden hiç söz etmedik. Bence bekleme sırasında çocuğa sürekli prova yaptırmak yerine onu oyalamak, sahneye girdiğinde taze kalmasını sağlıyor. Çekim sırasında herkesin sessiz olması gerektiğini önceden anlatmak da işe yarıyor.

Sahnede zorlanırsa ne olur?

Kerem'in bir sahnede ağlaması gerekiyordu. İki tekrardan sonra gerçekten üzülmeye başladı, ama sahne yüzünden değil, yorulduğu için. Yönetmen çekimi durdurdu ve mola verdi. Sonra sahneyi biraz değiştirdi; ağlamak yerine sessizce başını önüne eğmesi yetti. Her yönetmen böyle davranmayabilir. Çocuğunuzun duygusal sınırlarını en iyi siz bilirsiniz. Bir şey sizi rahatsız ederse reji ekibiyle sakin bir şekilde konuşun, gerekirse mola isteyin. Çocuğun bir sahneyi oynamak istemediğini söylemesi de dinlenmesi gereken bir şey.

Çekim bittikten sonra

Ertesi gün okula gitmeli mi?

Gün makul bir saatte bittiyse evet, normal düzenine dönmesi iyi olur. Gün geç bittiyse ya da çocuk çok yorulduysa dinlenmesine izin verin ve bunu okulla konuşun. Çekimi bir ödül ya da olağanüstü bir olay gibi görmemek gerekiyor. Onu çocuğun hayatının içindeki bir etkinlik gibi ele almak hem ona hem size iyi geliyor. Arkadaşlarıyla oynaması, ödevini yapması, sıradan bir akşam geçirmesi, sette geçen bir gün kadar önemli.

Çocuk bir daha istemezse?

Dinleyin. Oyunculuk isteği velinin beklentisinden değil, çocuğun kendisinden gelmeli. Bazı çocuklar ilk setten sonra çok heveslenir, bazıları bir daha hiç gitmek istemez; ikisi de normal. Çocuğunuz gerçekten istiyorsa ve siz bu düzeni kurabileceğinize inanıyorsanız başvuru formunu birlikte doldurabilirsiniz. Ama karar verirken setteki uzun bekleme saatlerini, erken kalkışları ve sizin de her seferinde orada olmanız gerektiğini hesaba katın.

Ben hâlâ çocuklu bir sahneye girdiğimde ilk iş velinin nerede durduğuna bakıyorum. Veli oradaysa, gözü çocuğundaysa ve çocuk ara sıra ona dönüp gülümsüyorsa, o günün iyi planlandığını anlıyorum.